Kalendarium życia i twórczości.

Ż ycie i twórczość Zofii   Kossak
(1889-1968)

 

  • Powieściopisarka i publicystka, wnuczka Juliusza Kossaka.
  • Córka Tadeusza Kossaka i Anny z Kisielnickich.
  • Urodziła się 10 sierpnia 1889 roku w Kośminie koło Dęblina.
  • Dzieciństwo i młodość spędziła na Lubelszczyźnie i na Wołyniu.
  • Pani Zofia wcześnie zaczęła czytać książki.
  • Od 1906 roku była nauczycielką w szkółce Polskiej Macierzy Szkolnej.
  • W latach 1912-1913 studiowała malarstwo w Szkole Sztuk Pięknych
    w Warszawie, a w latach 1913-1914 rysunek w Szkole Rysunku w Genewie.
  • Zadebiutowała w 1913 roku krótkimi opowiadaniami.
  • W roku 1915 poślubiła Stefana Szczuckiego i zamieszkała w Nowosielscy.
  • Tam przeżyła z dwojgiem małych dzieci dramatyczne wydarzenia rewolucji październikowej.
  • Wspomnienia opisała w swej książce o charakterze autobiograficznego pamiętnika pt. Pożoga - wspomnienia z Wołynia 1917-1919 (1922).
  • W roku 1922 zmarł mąż Zofii i pisarka przeniosła się z Wołynia na stałe
    do majątku ojca w Górkach Wielkich koło Cieszyna.
  • Pisarka zajęła się studiowaniem dziejów Śląska.
  • W 1925 roku wyszła powtórnie za mąż za majora dyplomowanego Zygmunta Szatkowskiego.
  • Zofia Kossak rozpoczęła powieściopisarstwo historyczne utworami: Beatum scelus (1924), Z miłości (1926), Złota wolność (1928).
  • W roku 1929 ukazał się zbiór jedenastu zbeletryzowanych legend o świętych pt. Szaleńcy Boży.
  • W 1930 roku powstała powieść historyczna Legnickie pole.
    Tematykę dziejów Śląska przedstawiła w zbiorach opowiadań Wielcy i mali (1927) oraz Nieznany kraj (1932).
  • Tematem, który pasjonował pisarkę, były wyprawy krzyżowe.
  • Odbyła pielgrzymkę do Ziemi Świętej, dotarła do Egiptu, Aten, Stambułu.
  • Po sześciu latach powstała trylogia, złożona z sześciu książek:
    cz. I pt. Krzyżowcy (1935), składająca się z czterech tomów (Bóg tak chce. Fides Graeca, Wieża trzech sióstr, Jerozolima wyzwolona), cz. II pt. Król trędowaty i cz. III pt. Bez oręża (1937).
  • Dzieło to przyniosło autorce wielki rozgłos i znaczące nagrody: Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, hiszpański Krzyż Zasługi Zakonu Rycerskiego św. Łazarza
    oraz nagroda czytelników „Wiadomości Literackich".
  • W roku 1939 Zofia Kossak napisała jeszcze dwie powieści historyczne z XVII wieku: Suknia Dejaniry oraz Trembowla.
  • Ważne miejsce w jej twórczości zajmują utwory dla dzieci i młodzieży: Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata (1926), Topsy i Lupus (1931), zbiór nowel Bursztyny (1936), powieść Puszkarz Orbano (1936), Gród nad jeziorem (1938), Na Śląsku (1939).
  • Po wybuchu II wojny światowej Zofia Kossak opuściła majątek rodzinny
    i wyjechała do Warszawy.
  • Aktywnie działa w ruchu konspiracyjnym i prowadzi działalność charytatywną.
  • Była współredaktorką pierwszego pisma podziemnego „Polska żyje"
    oraz tajnej gazetki dla młodzieży „Orlęta".
  • Jako redaktorka tajnych pism była poszukiwana przez gestapo.
  • W roku 1941 była współtwórczynią tajnej organizacji katolickiej Front Odrodzenia Polski (FOP).
  • Współpracowała z Delegaturą Rządu Polskiego w Londynie.
  • W 1942 roku Zofia Kossak zainicjowała utworzenie Komitetu Pomocy Żydom (kryptonim Żegota).
  • Była autorką słynnego Protestu, który piętnował hitlerowskie zbrodnie na Polakach i Żydach i wzywał do ich ratowania.
  • Za swą działalność na rzecz pomocy Żydom została po wojnie odznaczona medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata".
  • W 1943 roku pisarka została aresztowana i wywieziona do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.
  • W kwietniu 1944 została przewieziona do Warszawy i osadzona na Pawiaku, gdzie skazano ją na śmierć.
  • Sto dni oczekiwania na wykonanie wyroku w stanie skrajnego wycieńczenia nie złamało jej woli i wiary.
  • W zabiegów Delegatury Rządu i podziemia udało się ją uwolnić na dwa dni przed wybuchem Powstania Warszawskiego.
  • Po wybuchu Powstania Warszawskiego Zofia Kossak włączyła się w akcję powstańczą.
  • Całe powstanie przeżyła w walczącej Warszawie. W szeregach Armii Krajowej walczyli równocześnie jej syn Witold i córka Anna.
  • Do 1945 roku przebywała wraz z córką w Częstochowie, gdzie spisała swoje wstrząsające wspomnienia obozowe w książce pt. Z otchłani (1946).
  • Syn jej razem z ojcem, który przebył wojnę w niewoli niemieckiej, dostał się do Armii Polskiej we Włoszech.
  • Po wojnie, zmuszona do opuszczenia kraju, wyjechała do Anglii.
  • Mieszkała z rodziną najpierw w Londynie, a potem na farmie w północnej Kornwalii.
  • Na emigracji Zofia Kossak powróciła do literatury.
  • Powstały wysoko cenione przez zagranicznych krytyków i czytelników następujące książki: powieść z czasów biblijnych Przymierze (1952), zbiór opowiadań Rok polski (1955) oraz pierwszy tom opowieści rodzinnej Dziedzictwo (1956).
  • W 1957 roku pisarka wraz z mężem powróciła do Polski. Początkowo zamieszkała w Warszawie, ale wkrótce osiadła w rodzinnych Górkach Wielkich.
  • Ostatnie dziesięciolecie życia poświęciła pracy literackiej i publicystycznej.
  • Kontynuowała „sagę rodzinną", wydając dalsze dwa tomy Dziedzictwa (t. II 1964, t. III 1967) przy współpracy z mężem.
  • Napisała również wraz z mężem książkę Troja Północy (1960).
  • Zofia Kossak zmarła w dniu 9 kwietnia 1968 roku w Bielsku-Białej.
  • Została pochowana na wiejskim cmentarzu w ukochanych Górkach Wielkich, w grobie rodzinnym obok grobu rodziców.